Het verleden staat in bloei
Wat als het bos waarin je wandelt een archief is? Geen archief van papier, maar een levend archief – vol verhalen die elke lente letterlijk in bloei staan.
Met het burgerwetenschapsproject “The Past is Flowering all around Us” nodigen we je uit om mee op zoek te gaan naar sporen van dat levende verleden in het Zoniënwoud. Tijdens de voorjaarsmaanden kleuren boshyacinten, anemonen en andere voorjaarsbloeiers het bos paars, wit en geel. Die bloemen zijn niet alleen prachtig om te zien – ze kunnen ons ook iets vertellen over vroegere landschappen, eeuwenoude ecologische processen en het samenleven tussen mensen, dieren en planten.
Dit project is een samenwerking tussen de Vrije Universiteit Brussel, Leefmilieu Brussel en de Stichting Zoniënwoud. Het maakt deel uit van het doctoraatsonderzoek van archeoloog Pieter Rodts: “Beastly Traces and Shared Spaces: uncovering human-animal communities in the Sonian Forest” (november 2024 – oktober 2028).
Het citizen science-luik loopt van 21 maart tot en met 10 mei 2026.
Waarom voorjaarsbloeiers?
Sommige planten groeien vooral op plekken met een lange, ononderbroken bosgeschiedenis. Andere soorten kunnen wijzen op vroeger landgebruik, oude perceelsstructuren of specifieke bodemomstandigheden.
Voorjaarsbloeiers zijn bijzonder interessant omdat ze:
- vroeg in het jaar bloeien, nog vóór het bladerdak sluit;
- vaak sterk gebonden zijn aan specifieke historische bosmilieus;
- maar een korte bloeiperiode hebben, waardoor grootschalige inventarisatie moeilijk is.
Door jouw waarnemingen te verzamelen, kunnen we vegetatiegegevens koppelen aan archeologische kaarten. Zo onderzoeken we of er verbanden bestaan tussen bloeiplekken en historische landschappen in het Zoniënwoud.
Op die manier helpen jullie mee om het bos te begrijpen als een meer-dan-menselijk archief: een landschap gevormd door eeuwenlange interacties tussen mensen, dieren, planten en bodemprocessen.
Welke planten zoeken we?
Tijdens je wandeling kan je uitkijken naar vier typische voorjaarsbloeiers. Naast de naam kan op deze pagina een foto met fotocredit worden toegevoegd.
Wilde boshyacint
Hyacinthoides non-scripta
Deze iconische paarse bloementapijten kleuren grote delen van het Zoniënwoud blauwpaars in april. De wilde boshyacint bloeit meestal van half april tot begin mei. Ze groeit vooral in oude loofbossen en kan wijzen op een lange boscontinuïteit.
Foto © Leefmilieu Brussel
Bosanemoon
Anemone nemorosa
Een lage, witte voorjaarsbloeier die al vroeg in het seizoen verschijnt. De bosanemoon bloeit doorgaans van eind maart tot april. Ze vormt vaak tapijten op voedselrijke bosbodems en komt voor in oude loofbossen.
Foto © Leefmilieu Brussel
Daslook
Allium ursinum
Herkenbaar aan de witte stervormige bloemen en de typische lookgeur van de bladeren. Daslook bloeit meestal in april en mei. De soort groeit graag op vochtige, voedselrijke bodems en kan massaal voorkomen.
Foto © Leefmilieu Brussel
Kleine maagdenpalm
Vinca minor
Een groenblijvende plant met paarse bloemen die bloeit van maart tot mei. Kleine maagdenpalm wordt vaak geassocieerd met historische sites, zoals oude bewoningsplaatsen of kloostertuinen.
Foto © Leefmilieu Brussel
Hoe kan je deelnemen?
Meedoen is eenvoudig – en je hebt geen voorkennis nodig.
- Spot één of meerdere van deze bloemen tijdens je wandeling in het Zoniënwoud.
- Neem een duidelijke foto met je smartphone.
- Registreer je waarneming via één van deze apps:
ObsIdentify gebruikt automatische beeldherkenning om je te helpen bij het identificeren van soorten. Observation laat je toe om je waarneming rechtstreeks in te voeren. Beide apps zijn gekoppeld aan het platform waarnemingen.be, waar de gegevens verzameld en gevalideerd worden.
Registreren voor het project zelf is niet nodig: het uploaden van je waarneming via één van deze apps volstaat.
Respecteer het woud
In de lente is het Zoniënwoud een echte kraamkamer. Vogels broeden, jonge reekalfjes zetten hun eerste stappen en kwetsbare planten groeien volop.
Daarom vragen we:
- Blijf steeds op de officiële paden.
- Houd honden aan de leiband.
- Betreed geen kwetsbare vegetatie.
Veel belangrijker dan elk plantje te spotten, is dat bloemen niet vertrappeld worden en dieren niet verstoord raken. Zo geven we samen het jonge leven in het bos alle kansen.
Wat gebeurt er met de resultaten?
De verzamelde waarnemingen worden:
- geanalyseerd in het kader van het doctoraatsonderzoek;
- gekoppeld aan archeologische kaarten en historische landschapsinformatie;
- gebruikt om mogelijke verbanden te onderzoeken tussen bloeiplekken en het verleden van die locaties;
- meegenomen in reflecties rond toekomstig bosbeheer.
In het voorjaar van 2027 worden geselecteerde locaties opnieuw bezocht voor bijkomend onderzoek.
De resultaten van het onderzoek worden gedeeld tijdens publieke wandelingen die in het kader van het doctoraat georganiseerd worden. Zo kan je ontdekken wat jouw bijdrage heeft opgeleverd en hoe het verleden van het Zoniënwoud verder wordt ontrafeld.
Startevent – 21 maart 2026
📅 Zaterdag 21 maart 2026
🕙 10u – 12u
📍 Roodklooster, Oudergem
Tijdens een begeleide wandeling in de omgeving van het Roodklooster gaan we samen op zoek naar voorjaarsbloeiers. Je leert de vier doelsoorten herkennen en ontdekt hoe je zelf kan bijdragen aan het onderzoek.
De wandeling is gratis.
Het parcours is vrij heuvelachtig en niet meteen aan te raden met een buggy.
Ook bij regenweer gaat de wandeling door.
Kom mee wandelen en ontdek hoe het verleden overal om ons heen letterlijk in bloei staat.
Partners
Dit project is een samenwerking tussen:
- Vrije Universiteit Brussel
- Leefmilieu Brussel
- Stichting Zoniënwoud
Partners voor dataverzameling:
- Natuurpunt
- Natagora
Project gefinancierd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest - Innoviris.
Contact
Vragen over het project?
Mail naar: Pieter.Rodts@vub.be